محمود احمدی نژاد در يکی از مهمترين سخنرانی های مربوط به سياست هايش در سال 2005، به برخی اصول اشاره کرد: اينکه ايران هرگز غنی سازی اورانيوم را متوقف نمی کند و غرب بايد از موضع برابر با ايران برخورد کند.
وقتی به زمان حال نگاه می کنيم، قدرت های دنيا درحالی خود را آماده ازسرگيری گفتگوها بر سر برنامه هسته ای تهران در 5 دسامبر می کنند که موضع ايران بدون تغيير باقيمانده است. همين مسأله، سرنوشت مذاکرات آتی را در هاله ای از ابهام فرو می برد.
رويکرد ايران به غرب اغلب غيرقابل پيش بينی و اسرارآميزبوده است و گاهی به نظر می رسد اين کشور از دادن پاسخ های مستقيم خودداری می کند و يا اينکه نظرات پيش بينی نشده ای را در فهرست گفتگوها می گنجاند. اما در پس اين فراز و نشيب ها، ايران به اصول مطرح شده از سوی احمدی نژاد در پنج سال پيش پايبند باقی مانده است: غرور وصف ناپذير ايران نسبت به کسب دانش فنی هسته ای و ارائه تصويری از يک قدرت جهانی که شايسته احترام است.
ايران تمايل خود را برای به جان خريدن تحريم های متعدد مالی سازمان ملل، محکوميت غرب و حتی بروز تنش با هم پيمانانی نظير روسيه و چين نشان داده تا به هرقيمتی بر اصول خود پايبند بماند.
ويليام او بيمن استاد دانشگاه مينه سوتا که مقالاتی در خصوص مسائل ايران به رشته تحرير درآورده است می گويد: «وقتی نوبت به آزمودن خواست ها می رسد، ايران در حفظ موضع خود خوب عمل کرده است.»
آمریکا و متحدانش در جريان مذاکرات به دنبال توقف غنی سازی اورانيوم ايران هستند زيرا نگرانند اين کشور در صدد استفاده از اين فرآيند برای توليد تسليحات هسته ای باشد. اما تهران با رد اين اتهام و نيز با رد درخواست توقف غنی سازی، می گويد از اين حق برای توليد سوخت رآکتور هسته ای خود استفاده می کند.
ايران در جريان دور اول مذاکرات در سال گذشته، تبحرخود را در خريدن زمان نشان داد. نمايندگان اين کشور به دقت از تسليم شدن در برابر پيشنهادهای بين المللی طفره رفتند. آنها در عين حال، به ارائه پيشنهادات متقابل و گرفتن عکس های يادگاری در واشنگتن دست زدند.
گفتگوها سرانجام به شکست انجاميدند و بر دامنه تحريم های ايران افزوده شد. به اين ترتيب، ده ها شرکت بزرگ اروپايی و آسيايی از صنايع نفت و گاز ايران خارج شدند.
با همه اين اوصاف، هيچ نشانه ای از انعطاف پذيری ايران در مذاکرات آتی به چشم نمی خورد. در واقع به نظر می رسد آنها مغلطه و مجادله را در اين گفتگوها تمرين می کنند.
احمدی نژاد در اوائل ماه جاری به تکرار موضع اساسی ايران پرداخت: ايران به عنوان امضا کننده پيمان منع جنگ افزار هسته ای، از حق خود برای غنی سازی دست نخواهد کشيد. رهبران ايران عليرغم مخالفت های داخلی، در تبديل اين سياست به مايه اتحاد و همبستگی ملی موفق عمل کرده اند.
ايران مايل است گفتگو با آمریکا و ساير کشورها با دستورکاری آزاد از مسائل سياسی و امنيت بين المللی باشد. احمدی نژاد از قدرت های دنيا خواسته است در اين گفتگوها، «مراعات انصاف» را بکنند.
از سوی ديگر، مارک تونر، سخنگوی وزارت خارجه آمريکا هفته گذشته گفت: «ما تلاش می کنيم آنها را به پای ميز مذاکره بازگردانيم. ما مسأله هسته ای را مطرح خواهيم کرد و فکر می کنم آنها به خوبی از اين موضع اطلاع دارند.»
به گفته نيکلاس برنز، ديپلمات ارشد سابق آمريکا که در فاصله سال های 2005 تا 2008، مقام منتصب دولت بوش در خصوص مسائل ايران بود، ممکن است تحريم های فزاينده در حال ايجاد شکاف ميان رهبران ايران بر سر اين موضع باشد که آيا آنها بايد سرسخت باقی بمانند و يا باب گفتگوهای جدی را باز کنند.
برنز استاد سياست بين المللی و دموکراسی مدرسه کندی از دانشگاه هاروارد گفت: «بحران های داخلی ايران چندان به نفع مذاکرات پيش رو نخواهد بود زيرا به نظر نمی رسد رهبران ايران موضع متحدی داشته باشند.»
احسان احراری، تحليلگر مسائل بين المللی از ويرجينیا می گويد احساس وارد آمدن خدشه بر پيوندهای بين المللی در مقايسه با خطر تحريم های بيشتر، در نهايت انگيزه محکم تری برای ازسرگيری مذاکرات از سوی ايران خواهد بود.
وی گفت: «ايران احساس می کند فراموش شده است. ممکن است ايران گزينه ای غير از آغاز مذاکره نداشته باشد ولذا سعی می کند زمان را تا يکسال ديگر تلف کند.»
ميرجاودانفر، تحليلگر سياسی اعتقاد دارد ايران پيشنهاد ازسرگيری مذاکرات را به دليل هراس از دست دادن موقعيت خود در روابط حياتی اش با چين ارائه داده است.
ميرجاودانفر گفت: «ايران علاقمند به آغاز دور تازه مذاکرات است، نه به اين دليل که می خواهد پيشنهاد جديد مصالحه بر سر برنامه هسته ای را ارائه دهد بلکه می خواهد از انزوا جلوگيری کند.»
منبع: فاکس نيوز- 22 نوامبر