"سعید زندگانی"
مهندس محسن صفائی فراهانی،رئیس هیئت اجرائی جبهه مشارکت، تنها یک سیاستمدار و یک مدیر اقتصادی موفق در سه دهه گذشته نبوده است. در کارنامه او یکی از درخشان ترین دوره های مدیریت ورزشی برای فوتبال ملی ایران نیز ثبت است. یکبار عادل فردوسی پور شناخته شده ترین کارشناس رسانه ای فوتبال ما و مجری پرطرفدار برنامه "نود" در مقاله ای که در مجله "فوتبال دنیا / ورلد ساکر" منتشر ساخت، صفائی فراهانی را بازیگردان اصلی این ورزش در کشور دانست و نوشت: "در زمان او فوتبال ایران به سوی حرفه ای شدن واقعی حرکت کرد."
حالا این "بازیگردان" درزندان است. یک هفته پس از چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری و برآمدن دوباره احمدی نژاد از صندوقهای رای به زندان رفته، شکنجه بسیار دیده، قلب بیمارش نزدیک بود از تپیدن باز ایستد ولی از ایستادگی در مقابل زندانبانان کوتاهی نکرده است. اینک یک سال از دوره شش ساله حبس تعزیری خود را سپری ساخته و پنج سال دیگر باید در "اوین" بماند. از او خواستند شکایتش را از سردار مشفق پس بگیرد و خارج از زندان دوره بازداشت خود را سپری کند که نپذیرفت و پس از مرخصی کوتاه مدت به بازداشتگاه بازگشت. برای اینکه جایش در کمیته اجرائی کنفدراسیون فوتبال آسیا خالی و عاطل نماند، استعفا نامه ای نوشته و برای "محمد بن همام" رییس کنفدراسیون فوتبال آسیا (آ.اف.سی) فرستاده و کناره گیری خود را از عضویت در این کنفدراسیون اعلام داشته تا کسی دیگر بتواند جایش را بگیرد و کار کند. اما بعید می نماید که چهره جدید، رئیس کنونی فدراسیون فوتبال ایران (علی کفاشیان) باشد، چرا که نه فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) و نه کنفدراسیون فوتبال آسیا، فدراسیون فرمانبر دولت احمدی نژاد را چندان جدی نمی گیرند و کارآمد نمی شناسند.
پس از "توانیر" در فدراسیون فوتبال
صفائی فراهانی که در دو دولت علی اکبر هاشمی رفسنجانی به مدت هشت سال مدیر عامل شرکت "توانیر" در وزارت نیرو بود، در دولت سید محمد خاتمی به مدیریت های ورزشی روی آورد و عضو هیئت رئیسه فدراسیون فوتبال شد. او که چهره ای کار آمد شناخته می شد، نمی توانست با مدیریت محافظه کارانه داریوش مصطفوی که چهار سال قبل از او ریاست فدراسیون را بر عهده داشت، کنار بیاید. از اینرو خود ریاست فدراسیون فوتبال را برعهده گرفت و با افزایش بودجه آن و برنامه ریزی هماهنگ برای برگزاری لیگ برتر، عملا فوتبال ایران را به سوی حرفه ای شدن پیش برد.
صفائی فراهانی از آذرماه 76 تا شهریور 81 ریاست فدراسیون فوتبال را بر عهده داشت. وقتی تیم ملی ایران نتوانست به جام جهانی فوتبال 2002 راه پیدا کند، از این سمت کناره گرفت تا محمد دادکان به جایش بنشیند. برنامه ریزیهای دوره صفائی برای انجام مرتب لیگ برتر و لیگ یک فوتبال، راه را برای راه یابی به جام جهانی فوتبال هموار کرده بود و تیم ملی ایران توانست در تاریخ عضویت شصت ساله اش در "فیفا" برای سومین بار در سال 2006 به جام جهانی راه پیدا کند.
اما تیم پرستاره ایران و فدراسیون دادکان نتوانست در جام جهانی انتظارها را برآورده کند و در همان دور اول حذف شد. کارشناسان این شکست را نه حاصل بی تدبیری و کم کاری فدراسیون، بلکه حاصل بی برنامگی ورزش جمهوری اسلامی در دوره ریاست احمدی نژاد بر قوه مجریه و محمد علی آبادی بر سازمان تربیت بدنی می دانستند. دادکان را که چندان سنخیتی با دولت نداشت، از کار برکنار کردند و احمدی نژاد از علی آبادی خواست که خود ریاست فدراسیون فوتبال را با حفظ سمت بر عهده بگیرد تا دولت بتواند با دست بردن در اساسنامه این پرطرفدارترین ورزش کشور، آنرابرخلاف مقررات فدراسیون جهانی، خود تحت سلطه داشته باشد.
فدراسیون فوتبال کشورهای مختلف بر خلاف دیگر ورزشها، زیر نظر مستقیم فدراسیون جهانی کار می کنند. از اینرو بعد از کنار گذاشتن "دادکان" از ریاست فدراسیون، "فیفا" و کنفدراسیون فوتبال آسیا اعلام کردند که اساسنامه فدراسیون ایران را به رسمیت نمی شناسند و مدتی مهلت دادند که این اساسنامه درست شود و گرنه عضویت ایران در فدراسیون جهانی به حالت تعلیق در خواهد آمد. در این مدت بنا به خواست این دو نهاد بین المللی، محسن صفائی فراهانی عهده دار ریاست "کمیته انتقالی" در فدراسیون فوتبال شد و به مدت چند ماه مدیریت این ورزش را در کشور برعهده گرفت. او در این مدت با اجرای مقررات "فیفا" نگذاشت که علی آبادی به دستور احمدی نژاد بتواند عهده دار ریاست فدراسیون فوتبال شود. در این مدت کیومرث هاشمی از تیر 85 تا دی 86 به مدت یکسال و نیم سرپرست فدراسیون بود که باید زیر نظر کمیته انتقالی کارها را به سامان برساند و پس از آن علی کفاشیان به این سمت انتخاب شد.
سه دوره در کنفدراسیون فوتبال آسیا
صفائی فراهانی در سال 1998 که رئیس فدراسیون فوتبال ایران شد، به عضویت کمیته اجرائی کنفدراسیون فوتبال آسیا هم درآمد و در دو دوره بعد یعنی انتخابات 2002 و 2007 نیز با وجود اینکه مسئولیتی در ورزش کشور نداشت، این پست مهم بین المللی را توانست حفظ کند. فدراسیون جهانی و کنفدراسیون آسیائی فوتبال با شناختی که از او داشتند، صفائی فراهانی را به ریاست کمیته انتقالی و نظارت بر تدوین اساسنامه انتخاب کردند. در این مدت سازمان تربیت بدنی به ریاست محمد علی آبادی هر چه توانست در کارهای او کار شکنی کرد. صفائی از برخی از این کارشکنی ها و تخلفات، در گفت و گوئی که دوشنبه سوم دیماه 1386 با فروسی پور در برنامه "نود" داشت پرده برداشت.
علی آبادی چند روز قبل از آن، از نامزدی برای کسب پست ریاست فدراسیون فوتبال انصراف داده و گفته بود که رئیس جمهوری به او تکلیف کرده بود که این پست را در اختیار بگیرد و حالا تکلیف کرده که منصرف شود. صفائی با استناد به همین گفته، در مورد دخالت مستقیم دولت در انتخابات فدراسیون در برنامه نود گفت: "بن همام (رئیس کنفدراسیون آسیا) و سپ بلاتر(رئیس فیفا) به من گفتند که باید تو در کمیته انتقالی باشی و یا اینکه تیمی را از خارج میآوریم و من بخاطر حفظ منافع ملی پذیرفتم. اما آقايان در تربیت بدنی بعد از همه اين مسايل از من می خواستند تا در اجلاس کوالالامپور، برای برگزاری انتخابات تاييديه بگيرم. گفتم: مگر میشود که ما در اينجا مدام توافق کنيم و تاييديه بگيريم و شما دوباره در داخل کشور خلاف توافقات عمل کنيد؟ سخنگوی سازمان تربيت بدنی میگويد که آقای علیآبادی بر اساس تکليف به عرصه انتخابات فدراسيون فوتبال آمد و بر اساس تکليف هم رفت. مساله همين جاست. پس از اعلام رييس جمهوری که در تلويزيون گفت من خواستار نامزدی علیآبادی بودم، فيفا با من تماس گرفت. میگفتند رييس دولت ايران رسما اعلام میکند که دستور ورود و خروج را به نامزد اصلی انتخابات داده است. میپرسيدند که دولت بيش از اين چه مداخلهای می تواند در امور فدراسيون بکند؟ اين حرف خودش، مصداق انتقادات فيفا بود."
احمدی نژاد چنان کینه ای از صفائی فراهانی داشت که در مناظره 13 خرداد 1388 خود با میرحسین موسوی، وی را به فساد اقتصادی متهم کرد. صفائی روز بعد آمادگی خود را برای مناظره مستقیم با احمدی نژاد در این مورد اعلام کرد که به آن توجهی نشد. درست یک هفته پس از 22 خرداد، این چهره قابل احترام ورزش، همراه دیگر یاران اصلاح طلب و سبز خود بازداشت شد. چندی پیش پسرش در نامه ای خطاب به پدر نوشت: "...نيازي نيست که بگويمت دل قوي دار که ما هم قوي و باروحيه منتظرت نشسته ايم. نشسته که نه، ايستاده ايم. البته سوالي برايم مانده که بايد وقتي ديدمت از تو بپرسم. هميشه مي گفتي که بايد ماند و نرفت و کشور را ساخت. تو که با عشق به اسلام واقعي و راستين، امام و مردم اين ميهن پهناور، چنين کردي. اما به من بگو که پس از ديدن آنچه بر تو و دوستانت مي رود، انتظار داري من هم چنين به نسل هاي بعدتر از خود بگويم؟ چگونه توانم گفت به چيزي که خودم هم باورم نمي آيد ديگر؟"