"فرشید آل داوود"
سرانجام تصمیم نظام به تغییر محتوای دروس چند رشته کلیدی علوم انسانی به ثمر نشست، به طوری که توسعه و پذیرش دانشجو در 12 رشته منوط به تغییرات مورد نظر نظام در محتوای آنها اعلام شد.
این خبر شوک آور را دیروز ابوالفضل حسنی مدیر کل دفتر گسترش آموزش عالی اعلام کرد . از قرار معلوم در 12 رشته اعلام شده محوریت دروس، منطبق با علوم اسلامی – دینی تغییر خواهد کرد و آراء دانشمندان غربی حذف شده و مطالب در چارچوب آموزه های شریعت ارائه خواهد شد.
پس از نا آرامی های انتخاباتی سال گذشته و اعترافات سعید حجاریان ، سعید شریعتی و محمد عطریانفر مبنی بر نقش تدریس علوم انسانی اومانیستی غربی در تغییر رفتار سیاسی دانشجویان ، آقای خامنه ای طی یک سخنرانی خواستار تغییر و بازنگری در علوم انسانی شد.
رهبر نظام، با تائید بر قدیمی بودن سر فصل های دروس علوم انسانی گفته بود این عیب، نشان دهنده نبود جرئت برای ورود به مناقشه فکری با لیبرال دمکراسی غربی است بنا بر این استادان حوزه و دانشگاهها باید با شجاعت در این میدان حضور یابند و مسئولیت سنگین خود را در تدوین پاسخهای رهگشای اسلام ایفا کنند.
رهبر جمهوری اسلامی همچنین شهریور ماه امسال نیز در دیدار با اساتید اصولگرا، توسعه غیرهدفمند آموزش عالی را موجب اتلاف بودجه و نیروی انسانی خواند و حتی با لحنی دستور العملی، گفته بود نیازهای اصلی کشور را در حوزه های مختلف علوم و فناوری، شناسایی کنید تا تعداد دانشگاهها و دانشجویان، رشته های لازم و سطوح این رشته ها براساس این نیازها مشخص شود و وزارت علوم و آموزش عالی نیز تنها براساس این اهداف، به توسعه آموزش عالی اقدام کند.
دستورالعمل های رهبری و مصباح
پس از سخنان حجاریان در دادگاه و حضور وی به همراه سعید شریعتی و عطریانفر در تلویزیون ایران و واکنش سریع آیت الله خامنه ای به مباحث علوم انسانی در دانشگاهها، یک عنصر دیگر نظام نیز که رد پای وی در بیشتر جا ها دیده می شود و بیشتر نقش پدر خوانده را در تغییرات مورد نظر نظام ایفا می کند نیز وارد صحنه شد و انتقاداتی سخت و گزنده را از تدریس علوم انسانی فعلی در دانشگاهها مطرح ساخت.
محمد تقی مصباح یزدی با اشاره به لزوم اسلامي شدن علوم انساني گفت: حوادث بعد از انتخابات ضعف علوم انساني در دانشگاهها را بر ملا کرد. چرا که تفکر براندازي نظام اسلامي محصول انديشه اساتيدي است که از ساليان گذشته چنين تئوريسينهايي را تربيت كردهاند.
وی نیز دستور العمل های لازم خود را در این باب صادر کرد و گفت: عليرغم تأکيدات رهبر انقلاب هنوز عدهاي ضرورت اسلاميسازي علوم انساني را باور ندارند. اگر به اين ضررورت باور و اعتقاد داريم، بايد در گام اول مفاهيم علوم انساني را بررسي و نقادي، و سپس آنها را از ديدگاه اسلامي تبيين كنيم.
مصباح يزدي بر لزوم تغيير و تدوين كتب درسي دانشگاهها در همه رشتههاي علوم انساني نیز تأكيد كرد و آن را تنها شرط لازم ـو نه كافيـ دانست و افزود: تربيت اساتيد معتقد و متعهد در رشتههاي مختلف علوم انساني از اهميت ويژهاي برخوردار است؛ زيرا بدون آن، تغيير کتب درسي به تنهايي هيچگونه سودي ندارد.
تدارک مفصل مصباح و سپاه برای اساتید دانشگاه
مصباح یزدی اندیشه های دیگری نیز در سر دارد و آن طرح ولایی شدن اساتید دانشگاه در قالب یک طرح و برنامه ویژه است.
وی می گوید: طرح هایی برای تربيت اساتيد معتقد و متعهد در رشتههاي مختلف علوم انساني در دست اجرا داریم و قصد داریم از تجربه موفق برنامه هایی مانند طرح ولايت براي اساتيد دانشگاهها استفاده کنیم .
در راستای این طرح هرگونه استخدام اساتید در رشته های علوم انسانی منوط به گذراندن طرح ولایت خواهد بود.
مجری طرح ولایت که برنامه ای فراگیر برای دانشجویان و اساتید است نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران است که عملا حاکی از باز شدن دست سپاه پاسداران در حوزه آموزش عالی و دانشگاهها است.
محمد عزیزی، معاون طرح ولایتسازمان بسیج دانشجویی در باره این طرح می گوید: طرح ولایت در دو سطح 1و2 برگزار میشود که از میان افراد شرکت کننده در سطح 1 افرادی مستعد برای حضور در سطح 2 انتخاب میشوند.
این مقام سپاه پاسداران در مصاحبه با روزنامه جوان می گوید: اساتید این دوره متشکل از اساتید منتخب حوزه و دانشگاه هستند که توسط مؤسسه آموزشی و پژوهشی امامخمینی(ره) به ریاست آیت الله مصباح یزدی تعیین میشوند. این اساتید آشنا با مبانیاندیشه اسلامی بوده و برخی از آنان مولف کتابهای مورد تدریس در این دورهها هستند.
معاون طرح ولایت تائید می کند که اساتید آموزش دهنده طرح ولایت مستقیما از قم و دفتر مصباح یزدی خط می گیرند : " دانش آموختگان دورههای طرح ولایت هر سه ماه یکبار به مرکز طرح ولایت در قم دعوت میشوند و در دورههای آموزشی راهبردی و کاربردی طراحی شده شرکت میکنند "
علت ترس از 12 رشته ممنوعه
به باور بسیاری از تحلیلگران ، آموزه های علوم انسانی فعلی مبتنی بر تئوری های حق مدارانه بیشتر به نفع مردم و حقوق آنان است.در همین راستا انگشت گذاشتن جمهوری اسلامی بر 12 رشته خاص نا مرتبط با تاکید بر حقانیت مردم در برابر حکومت برابر آنچه که علوم انسانی فعلی در دانشگاهها به آن می پردازد نیست.
به عنوان مثال در علوم سیاسی فعلی به تجزیه و تحلیل قدرت و حکومت، تاریخچه مبارزه با حکومت های مستبد و نحوه اعتراضات مردمی به حاکمان وقت و مقاومت حاکمان در برابر اصلاح و تغییر مورد اشاره قرار گرفته و ترفند های حکومت ها برای مقابله با مردم و چگونگی سرکوب اعتراضات آنها در کنار بررسی آراء اندیشمندان سیاسی نیز بازگو شده است. همچنین در بحث تعریف از قدرت تعاریفی ارائه شده که خوی قدرت طلبی حاکمان را تبیین می کند این در حالی است که حاکمان جمهوری اسلامی در اندیشه الهی و آسمانی نشان دادن نظام جمهوری اسلامی هستند .
در رشته مطالعات زنان نیز ریشه یابی مسائل و مشکلات زنان به جاهایی می رسد که در تضاد با تفکر و نگرش غالب نظام در باره زنان است.در رشته مدیریت نیز قرائت خاصی از مدیریت اسلامی مد نظر خواهد بود که به دور از تاثیر پذیری از آموزه های غربی و ترویج متد های فکری غربی باشد. جامعه شناسی نیز به نحوی به جراحی منشا رفتار سیاسی مردم و حاکمان می پردازد. در رشته روان شناسی نیز ریشه های رفتار استبدادی حاکمان و دلایل روانی میل و رغبت حاکمان به استبداد رای و خونریزی برای بقای بیشتر مورد ارزیابی قرار گرفته و در رشته علوم تربیتی نیز بحث تربیت اسلامی مد نظر حکومت با ترویج روحیه غربی انسان محور و استقلال شخصیت در تضاد قرار گرفته است.
در این راستا مرکز هم اندیشی استادان و نخبگان دانشگاهی که تشکلی وابسته به مراکز فکری اصولگرایان نظام است در گزارشی چارچوب های بنیادین تغییرات در رشته علوم انسانی را مورد تحلیل و ارزیابی قرار داده است.
در این گزارش آمده است در علوم انسانی جدید دو عنصر وحی قطعی و عقل قطعی در راستای جهت های آرمانی به کارگرفته خواهد شد. نکته مهم بعدی اینکه علوم انساني غرب كه علوم الحادي اند، محكوم هستند و به تعبیری هر ديني كه نتواند «معادله» توليد كند بايد بپذيرد كه مكتبي بیگانه حكومت كند كه معادله دارد.
آقای خامنه ای در سفر به قم یک بار دیگر علوم انسانی جدید را مورد حمله قرار داد و خواستار جایگزینی نظریه پردازی دینی به جای نظریه های غربی و غیر دینی شد. وی گفت که جهان بینی علوم انسانی می باید الهی باشد و نظریه های غیر اسلامی علوم انسانی یک انحراف آشکار به شمار می آید.
جو امنیتی شدید در کلاسهای درس
همزمان با حساسیت های ویژه رهبری نظام به کیفیت تدریس علوم انسانی در دانشگاهها منابع خبری دیروز یکشنبه خبر دادند که یکی از اساتید برجسته علوم سیاسی در دانشگاه تهران به خاطر اظهاراتش در سر کلاس درس مورد بازجویی ماموران وزارت اطلاعات قرار گرفته است.
بنا به اظهارات دانشجویان وی به خاطر مطالب درسی در سر کلاس درس به حراست احضار شده است. بنا به گفته شماری از دانشجویان هم اینک فضا در دانشگاهها و کلاسهای درس به شدت امنیتی است و خبر چین های بسیج از اظهارات اساتید در کلاس درس مدرک جمع آوری کرده و با تشکیل پرونده برای استادان آنها را به وزارت اطلاعات معرفی می کنند.
ظاهرا در پس پرده این اقدامات شخص وزیر علوم قرار دارد که با پشتیبانی بسیج دانشجویی اظهارات و تحرکات اساتید منتقد به وضع موجود را به شدت زیر نظر دارند. کامران دانشجو، چندی پیش وظیفه دانشگاهها را "کادرسازی برای نظام" عنوان کرده و تهدید کرده بود، دانشگاههای مخالف فرهنگ بسیجی با خاک یکسان میشوند .
ماحصل این اقدامات ، اخراج و بازنشستگی اجباری دهها تن از اساتید دانشگاهها و محرومیت از تحصیل تعداد زیادی از فعالان دانشجویی از ادامه تحصیل در دانشگاهها و مراکز آموزشی عالی بوده که به نظر می رسد این روند در آینده نیز تشدید شود.
منابع: