نیما رایین
بودجه 368 هزار ميلياردتوماني سال 89 با خطر عدم تحقق درآمدهاي غير نفتي روبروشده است. این در حالی است که قیمت نفت در ماههای گذشته هماره بالاتر از رقم 65 دلار بود که در بودجه 89 مبنا قرار گرفته است.پایه این سخن از گزارش ایلنا است که با واکنش رجا نیوز نیز مواجه شد .کسری بودجه در سال 89 موضوعی بود که اکثریت نمایندگان در هنگام بررسی بودجه هشدار آن را داده بودند ولی دولت آن را کاملا نادیده رفت ودل خوش به شیوه خرج از بودجه عمرانی به جای بودجه جاری بود که این شیوه را در سالهای گذشته دولت به کرات عمل کرده است .کسری امسال تا سقف 13میلیارد دلار یا حتی بالاتر پیش بینی می شود.
به گزارش ايلنا، :«درحالي كه نيمه دوم سال 89 آغاز شده، هنوز كتاب قانون بودجه سال جاري به چاپ نرسيده و اين درحالي است كه برخي اخبار غير رسمي حكايت از عدم تحقق درآمدهاي دولت در سال جاري دارد. زمانبندي اجراي بودجه 368 هزار ميليارد توماني دولت درحالي به نيمه سال ميرسد كه آخرين خبرها حاكي از عدم تحقق درآمدهاي دولت دارد. سهم درآمدهاي غير نفتي در بودجه امسال 77 هزارميليارد تومان است. بررسي جزييات كسب اين درآمدها نشان ميدهد كه عدم تحقق آنها حتمي است. به طوريكه بخشي از درآمدهاي مالياتي از جمله درآمدهاي پيشبيني شده براي ماليات بر ارزش افزوده محقق نشده است. دولت در لايحه بودجه 89 درآمد حاصل از حقوق ورودي كالاها را 7 هزار ميلياردتومان پيشبيني كرده بود كه با تصميم مجلس اين رقم به 13هزار ميليارد تومان افزايش يافت. اين درحالي است كه كميسيون ماده يك هنوز هيچ جلسهاي براي تغيير تعرفهها و تحقق مازاد درآمدي كه بر دوش دولت گذاشته شده، برگزار نكرده است. بودجه سال جاري بيسابقهترين بودجه تاريخ اقتصادي كشور به لحاظ حجم منابع و مصارف پيشبيني شده محسوب ميشود. اين بودجه از حیث منابع بالغ بر 3 میلیون و 684 هزار و 703 میلیون و 492 میلیون ریال است و از حیث مصارف بالغ بر سه میلیون و 684 هزار و 73 میلیارد و 492 میلیون ریال مصوب شده، اين درحالي است كه به جز قانوني كه 13 فروردين امسال در قالب ماده واحده ابلاغ شد، كتاب قانون بودجه منتشر نشده است. »
اين گزارش ميافزايد: بخش قابل توجهي از عدم تحقق درآمدهاي پيشبيني شده در بودجه امسال درآمد حاصل از واگذاري داراييهاي سرمايهاي است كه حدود 11هزار ميليارد تومان برآورد شده كه با توجه به حجم واگذاريهاي انجام شده تا پايان شهريور ماه امسال، تنها يك چهارم اين رقم محقق شده و عدم تحقق درآمدهاي حاصل از واگذاريها حتمي است. »
واکنش رجا نیوز به خبر کسری بودجه
در واکنش به این گزارش ایلنا رجا نیوز که حامی سخت دولت است نوشت:« سایت اصلاحطلب ایلنا عادت دارد ادعاهای کذب خود را در فواصل زمانی تکرار کند.چند هفته پیش این سایت خبری با تیتر "کسری پیش از موعد در انتظار بودجه امسال" منتشر کرد که تنها مایه استناد این ادعا عبارت «آخرین خبرها حاکی است»، بود.بنا به گزارش رجا نیوز به دنبال انتشار این خبر، رحیم ممبینی معاون بودجه معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ضمن تکذیب ادعای ایلنا، اعلام کرد: کسری بودجه بدین معناست که دولت بعد از مصرف اعتبارات مصوب بودجهای، با یکسری نیازهای اجتنابناپذیر روبهرو باشد که برای تأمین آنها مجبور به افزایش سقف بودجه از طریق ارائه متمم بودجه شود که اصلاً چنین موضوعی در سال جاری صحت ندارد.»
اما به گفته خبرآن لاین :«بنا بر نظر کارشناسان مرکز پژوهش های مجلس درآمد کشور در سال 89بر اساس قیمت بشکهای 65 دلار نفت از راه فروش نفت 54هزار میلیارد تومان خواهد بود و هزینههای کشور نیز 70هزار میلیارد تومان خواهد بود از این رو هزار میلیارد تومان فاصله میان درآمد نفت و هزینهها وجود دارد که اگر یکی دوهزار میلیارد تومان درآمد به شکلهای دیگر تامین شود، کسری بودجه در حدود 13هزار میلیارد تومان خواهد بود.»
صندوق توسعه ملی در هوا
از سویی دیگر هنوز تكليف اساسنامه صندوق توسعه ملي روشن نيست، به گزارش ایسنا :«دولت در قانون بودجه 89 مكلف شده تا نسبت به واريز مازاد درآمد نفتي به اين صندوق اقدام كند»؛ با اين وجود به رغم انحلال حساب ذخيره ارزي، مشخص نيست مازاد درآمد نفتي كه در بودجه 89 رقم 65 دلار به ازاي هر بشكه مصوب شده به چه حسابي واريز شده است. اين اتفاق در شرايطي افتاده كه 53 هزار ميليارد تومان از بودجه 368 هزار ميليارد توماني با تصويب مجلس به استفاده از درآمدهاي نفتي در بودجه اختصاص يافته است. با اين حال هنوز مشخص نيست كه به جز اين رقم مصوب و در نبود سازوكار شفاف بر درآمدهاي نفتي مازاد درآمدهاي نفتي چگونه هزينه ميشود؟
يك منبع آگاه در معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي دولت به ایلنا ميگويد:« امسال هم به مانند سالهاي گذشته عدم تحقق درآمدهاي نفتي وجود دارد و دولت ناچار به برداشت از منابع مازاد نفتي است. »
پيش از اين و درآستانه تصويب بودجه 89رحيم ممبيني معاون بودجه معاونت برنامهريزي و نظارت راهبري از كسري تراز عملياتي منفي 6 هزار ميليارد توماني بودجه 89 خبرداده بود.
این موارد در حالی است که نماینده مردم ایلام ضمن انتقاد از نحوه تنظیم بودجه در دولت گفت چرا با وجود اطلاع کارشناسان دولت از کسری احتمالی، بودجه به این نحوه تنظیم شد. به اعتقاد قنبری کسری بودجه منجر به فدا شدن اعتبارات عمرانی برای هزینههای جاری خواهد شد و به افزایش تورم میانجامد.
عضو کمیسیون اجتماعی درباره تبعات کسری احتمالی بودجه گفت: «بر اساس تجربه سالهای گذشته عرض میکنم که همواره از اعتبارات عمرانی کاسته و به هزینههای جاری افزوده میشود. آن هم به این دلیل که چارهای برای هزینههای جاری نیست. کم کردن از اعتبارات عمرانی نیز، هم به معنای اضافه شدن به سطح تورم موجود است و هم بر تولید ملی تاثیراتی بسیار منفی خواهد گذاشت. اعتبارات عمرانی را فدای هزینههای جاری کردن به معنای فربه شدن دستگاه بوروکراسی دولت است»
وی در پاسخ به این سوال که مازاد درآمدهای نفتی به کجا واریز شده است، گفت: «بنا بود مازاد درآمدها به صندوق توسعه ملی واریز شود؛ اما اساسنامه این صندوق هنوز به دست ما نرسیده است. البته نسبت به محل مصرف منابع این صندوق در قانون تعیین تکلیف شده است، اما ما نمیدانیم درآمدهای اضافی نفتی طی چندماهه گذشته به کجا رفته اند؟ یک احتمال این است که پولها به حساب ذخیره ارزی واریز شده باشد، اما این را مسئولین دولتی باید حتماً مشخص کنند".
هشدارهایی که شنیده نشد
در زمان بررسی بودجه هشدارهای جدی به دولت در خصوص کسری بودجه داده شد که ناشنیده گرفته شد .به گزارش ایسنا در موسوم بررسی بودجه مصباحي مقدم در جمع خبرنگاران با تاكيد بر اين كه بودجه 89 تورمي است و با اتكاي بيشتر به نفت تنظيم شده است، اظهار كرد: بودجه عمومي دولت براي سال 89 نسبت به سال 88، 34 درصد افزايش يافته و روشن است كه اين افزايش ناشي از افزايش درآمد ملي نيست. همچنين اين افزايش ناشي از افزايش سهم دولت از درآمد ملي نيز نميشود، بلكه اتكاي بيشتر به درآمدهاي نفتي است.وي با يادآوري اين كه براساس سياستهاي بلندمدت نظام ، بايد سال به سال اتكا به نفت در بودجه عمومي كاهش يابد، ابراز كرد؛ بودجه 89 برعكس اين سياستها تدوين شده است.وي اضافه كرد: با توجه به عدم امكان فروش تمام ارز ناشي از درآمد نفت و كسب وجوه آن، بخش قابل توجهي به بانك مركزي داده و در مقابل پول جديد تزريق ميشود كه به پول پرقدرت معروف است و تورم سنگيني به دنبال ميآورد»
در واکنش به آن انتقادها ممبینی گفته بود که بودجه 89، 6هزار میلیارد تومان کسری ترازعملیاتی دارد.در انتقاد به این گفته در روزنامه دنیای اقتصاد این مطلب به چاپ رسید «بهزعم دولتی ها رقم کسری لایحه بودجه ۸۹ بیش از آن چیزی است که دولت تحت عنوان «کسری تراز عملیاتی» از آن نام می برد چرا که «کسری تراز عملیاتی» به تنهایی توصیفکننده کسری بودجه نیست و فقط بخشی از آن را تشکیل میدهد. با این استدلال بود که غلامرضا مصباحیمقدم، عضو شاخص و منتقد کمیسیون اقتصادی مجلس رقم کسری لایحه بودجه ۸۹ را ۱۳ میلیارد دلار یا ۱۳ هزار میلیارد تومان ارزیابی میکند. در عین حال این رقم از تخمینهای کارشناسی که کسری لایحه بودجه ۸۹ را حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده بودند، بسیار کمتر است.»